İngiltere' de Yatırım Olanakları
- 11 May 2016
- 5 dakikada okunur
Türkiye’ nin teşvik cenneti olduğu su götürmez bir gerçektir. Peki yalnızca teşviklerin bolluğu bir ülkeye yatırım için yeterli bir faktör müdür?
Yabancı yatırımcıların ülkemize gelmesinin ekonomiye katkısı yadsınamaz. Peki Türk yatırımcılar yabancı ülkelere yatırım yaparak yine ülkeye katkı sağlayamaz mı? İşte bu açmazın üstesinden gelebilirsek, yurtdışında yatırımın ülke ekonomimize katkısını daha net görmeye başlarız. Yurtdışında yatırıma bu gözle baktığımızda hem yatırım yapılacak ülkedeki teşviklerden hem de ülkemizdeki ihracat teşviklerinden yararlanılması söz konusu olmaktadır.
Yabancı ülkelerde yatırım düşünen şirketlerin aklına ilke gelen temel soruların cevabını bu makalede bulabileceksiniz.
İşçilik maliyetleri yüksek mi?
Pazar payımız var mı?
Oradaki organizasyonu yönetebilecek miyiz?
Yabancı bir ülkede yatırım yapmak bize ne kazandıracak?
Yeni pazarların önü açılabilir mi?
Yatırımım ne kadara mal olacak?
İşveren yükümlülükleri nelerdir?
Bağlayıcı unsurlar bulunmakta mıdır?
Sektörümüz uygun mu?
Yurtdışında yatırım yapmamız gerekli mi?
Nasıl yapılanmalıyız?
Tüm bu sorulara Türkiye ve Birleşik Krallık teşvikleri çerçevesinde cevap vereceğim.
Birleşik Krallık; İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’ dan oluşan ülkeler topluluğudur. Aralarında serbest dolaşım bulunmaktadır. Gelişmişlik seviyesine göre Londra’ dan başlayıp, uçlara doğru gittikçe bizdeki 6. bölge mantığına benzer bir şekilde teşvikler artmaktadır. İstanbul benzeri olarak Birleşik Krallık’ ın ticaret merkezi Londra’ dır. Londra marka şehirdir. Üretim için uygun bir yer olmamakla birlikte finans ve teknoloji girişimleri için önemli bir prestij noktasıdır. Seri imalat ve kapasiteli üretimler için Galler, İskoçya, Kuzey İrlanda tercih edilebilir yerlerdir.
Dünya Bankası tarafından birçok kritere göre yapılan istatistiklerde (Küresel İş Yapma Kolaylığı Endeksi) İngiltere, global olarak en rahat iş yapılabilir 6. ülke AB genelinde ise 1. ülke olmuştur. Hükümet politikaları gereği yazılımcılar için özel tanımlanan yerleri ve teknoparkları ile Silikon Vadisi ile yarışır noktaya gelmiştir.
Şirket kuruluş süreçlerinde bürokrasi tamamen ortadan kaldırılmıştır. Limited Şirketler tek ortak ile 24 saat içinde 1 Pound sermaye ile kurulabilmektedir. Bu da özellikle düşük sermaye ile sürece başlamak ve iş ortamını görmek için büyük bir fırsat yaratmaktadır.
İngiltere Avrupa Birliği’ nin balkonu pozisyonundadır. Konumu ve prestiji bakımından tüm Avrupa’ ya hakim ve özellikle Türkiye’ nin hedef pazarı olan Orta Doğu’ da söz sahibi bir ülkedir.
Dünya genelinde büyük yapıların ve üretimlerin proje yönetim firmaları Londra’ da bulunmaktadır. Para birimleri Pound, TL karşısında yaklaşık 4 kat değerlidir. İlk adımı atacak bireysel girişimciler ve şirketler tüm maliyetleri 4 ile çarpmaktadır. TR finansmanlı bir yatırımın diğer birçok ülkeye göre daha maliyetli olacağı çok açıktır. Fakat unutulmamalıdır ki gelir modelinizi kurgular ve İngiltere’ deki giderlerinizi oradaki geliriniz ile finanse ettiğinizde birçok ülkeye göre kazancınızın daha yüksek olacağını görebilirsiniz. Geliriniz Pound ile gerçekleştiğinde hayat standartları ve geçim imkanı Türkiye’ ye göre daha iyi durumdadır.
İngiltere’ de genel olarak tüm yaşam giderleri Türkiye’ deki rakamlara benzemektedir. Örneğin Asgari ücret Türkiye’ de 1.300 TL iken UK’ de ise 1.300 Pound’ dur. Bunun yanısıra ürettiğiniz ürün veya hizmet bedeli de aynı şekilde para birimi değiştirmektedir. Böylece gelir-gider paritesine göre baktığınız net kar üzerinden birikimleriniz TR’ ye göre 4 kat daha değerli olacaktır.
Sorulara tek tek cevap vereyim;
İşçilik maliyetleri yüksek mi?
Çalışanların işveren yükleri bakımından UK prim oranları daha avantajlıdır.
Pazar payımız var mı?
Birleşik Krallık pazarına girmeden önce çok detaylı bir fizibilite yapılmasını öneririm. Zira Türkiye’ de çoğu girişimcilerin yaptığı gibi ben üreteyim nasıl olsa alıcıyı bulurum bakış açısı bu ülkede işlememektedir. Bu nedenle fizibilite çalışması ile işe başlamalısınız.
Oradaki organizasyonu yönetebilecek miyiz?
Mantıklı bir kurgu ile işinizin kendi kendine büyümesine fırsat verebilirsiniz. Birkaç kişi ile başlatacağınız küçük ölçekli bir yatırım kazandırdıkça kendiliğinden büyüyecektir. Bu nedenle Türkiye’ deki bağınızı ve organizasyonunuzu göz önünde bulundurarak, yönetebileceğiniz ölçekte işe başlamalısınız
Yabancı bir ülkede yatırım yapmak bize ne kazandıracak?
Yabancı birçok ülkede yatırım yapmak farklı kazanımlar sağlayabilir. Bunlardan bir tanesi size sunulan mali imkanlardır. Vergi muafiyeti, yer tahsisi bazen önemli rol oynamaktadır. İngiltere için yer tahsisi, vergi istisnası gibi teşvikler arka planda kalmakla birlikte en önemli kazanımı marka değeridir. Birleşik Krallık Ticaret ve Yatırım Ajansı’ na göre İngiltere’ de yatırım için sebepler şu şekilde belirtilmiştir;
Küresel piyasalara erişim imkanı sağlayan büyük ölçekli stabil yerel pazar
İş yapmak açısından Avrupa’daki en rahat ülke
Esnek istihdam politikaları ve yüksek nitelikli işgücü
Avrupa’nın en kuvvetli ve yenilikçi Ar-Ge ortamı
Rekabet gücü yüksek ve çekici vergi yapısı (%20 – 2016: %19)
Adil ve şeffaf ihale prosedürleri
G7 ülkeleri içerisinde en hızlı büyüyen ekonomi
Kaynak : UK Trade & Investment (İstanbul Başkonsolosluğu)
Yeni pazarların önü açılabilir mi?
Hedef pazarı Avrupa ve Amerika olan yatırımcılar için Birleşik Krallık önemli bir referans ve sıçrama tahtasıdır. Kalite ve güven açısından önemli bir avantaj ile yeni pazarlara açılabilirsiniz. Avrupa’ ya yakınlığı ve ticaret altyapısı nedeniyle yeni pazarlara açılmak oldukça kolaydır.
Yatırımım ne kadara mal olacak?
Yatırımınızın ölçeğine göre yatırım tutarını siz belirleyebilirsiniz. Tam donanımlı boş ve hazır fabrikaların kiralanması ile işe hızlı başlayabilirsiniz. Burada en belirleyici unsur lojistik tercihlerinizdir. Pazar analizi ile birlikte düşündüğünüz üretim kapasitesine göre bir ön fizibilite size kolaylık sağlayacaktır.
İşveren yükümlülükleri nelerdir?
Bu ülkede çevre, işçi sağlığı ve iş güvenliği konuları Türkiye’ de olduğundan daha fazla önemlidir. Türk yatırımcıların en çok zorlandıkları husus, Türkiye’ deki alışkanlıkların devam ettirilmesi isteğidir. Unutmayın ki buradaki nitelikli istihdam ile sağlanan verimlilik sayesinde bu ülkede Türkiye’ deki gibi çok fazla çalışmaya ihtiyaç duymayacaksınız.
Bağlayıcı unsurlar bulunmakta mıdır?
Birleşik Krallık’ ta, sizin büyük bir yatırıma başlamadan önce pilot bir çalışma yapmanıza ve özellikle ilk 1 yıl ardından kesin kararlarınızı vermenize sıcak bakılmaktadır. Bu nedenle geri dönülmesi zor bir yola girmeden önce, pilot olarak minimum risk ve maliyet ile sürecin yaşanması ve elde edilen deneyimler ile sonraki adımların atılması sağlıklı olacaktır.
Sektörümüz uygun mu?
Birleşik Krallık’ ta özellikle katma değerli üretim, teknoloji odaklı projeler, ihracat potansiyeli yüksek ürün ve hizmetler ile dışa bağımlı üretimler önceliklidir.
Yurtdışında yatırım yapmamız gerekli mi?
Bu bir tercihtir. Sadece Londra’ da şubemiz var demek çoğu zaman bir prestij unsurudur. Ayrıca kısa ve orta vadede yabancı pazarlara açılma ve önemli bir gelir elde etme modeli bulunmayan yatırımcıların bu yatırıma başlamamaları yararlarına olur. Ekosistem içerisinde yer almak ve fırsatlara göre konumlanmak isteyen girişimciler için son derece uygun bir ülkedir.
Nasıl yapılanmalıyız?
Yapılanma süreci son derece kritiktir. Türkiye’ deki iş sahibinin Birleşik Krallık’ ta bulunabilme süresi, çekirdek kadronun burada görevlendirilmesi, İngiliz asıllı bir temsilci görevlendirilmesi gibi birçok alternatif bulunmaktadır. Bu kararı İngiltere’ de ki yatırımınızı yönetecek yatırım uzmanı ile görüşmeniz, sonrasında ülkeye giriş yasağı gibi durumları yaşamamanız açısından önemlidir. Örneğin Turkish Businnessperson vizesi ile iş kuran bir girişimci 1 yılda 90 günden fazla ülke dışına çıkamamakta iken Ticari vize ile bu engel ortadan kalkmaktadır. Türkiye’ den personel transfer edilemez iken Inter Company vize şartlarını sağlayanlar için şirketler arası personel geçişi mümkün olmaktadır. Unutmayınız ki İngilizler kurallara uyulmasına son derece dikkat ederler. Vize kurallarının ihlali, sizin bu ülkedeki ticari faaliyetlerinizin erken bitmesini sağlayabilir.
İngiltere’ de yatırımda Türkiye tarafındaki destekler nelerdir?
İngiltere’ deki yatırımınız Türkiye’ deki bir faaliyetiniz ile ilişkili ise (örneğin UK’ de kurulacak şirketin %51 hissesi TR’ deki şirkete veya TR’ deki şirketin hakim hissesine sahip kişi tarafından kurulmuş ise) TR’ deki şirket ile ilişkilendirilen oranda desteklenmektedir. Ekonomi Bakanlığı tarafından verilen bu destekleri genel olarak ofis, depo, mağaza giderleri, personel, markalaşma, yeni pazarlara açılma, belgelendirmeler, seyahat, konaklama, fuar giderleri, başlıkları altında toplayabiliriz. Bu programın 4 yıllık hibe miktarı ortalama 10 Milyon USD civarındadır. Buradaki temel amaç yurtdışı Türk markalarının sayısını ve hacmini artırmaktır.
UK ve TR desteklerini birlikte kullanabilmenizde mevzuat açısından her iki ülke için bir engel bulunmamaktadır. Bu makalenin belki de yıllardır nereden başlayacağınıza karar veremediğiniz İngiltere yatırımınız için iyi bir başlangıç olmasını dilerim.
Yorumlar